و فروزنده‌اى است از نبردى شجاعانه كه به وسيلهء 62 تا 72 مرد صورت گرفته ، آن هم مردانى با اسلحهء كم در برابر قواى عظيم يك دولت . . . درست است كه نهضت حسين به ظاهر خويشان و نزديكانش را گرفتار شديدترين مشكلات و شكنجه‌ها ، گرسنگى و تشنگى نمود و آن‌ها يكى پس از ديگرى در خاك و خون غلطيدند و حتى آنقدر توانائى نبود كه مقدارى نان و آب براى آنان تهيه شود ، با اين حال حسين عليه السلام خود را تسليم ارادهء خداى متعال كرد و آن همه زخم‌هاى سنگين را در بدنش تحمل كرد ولى در بوتهء آزمايش پيروز و موفق گرديد و سر بريده‌اش به عنوان پرچم پيروزى جاودانه ماند . « 1 »

--> ( 1 ) . اين بحث در رساله‌اى مستقل از طرف مولانا ابوالكلام آزاد منتشر شده و ترجمه كامل آن توسط مرحوم استاد سيد غلامرضا سعيدى انجام شده و ما آن متن را در « مجموعه آثار استاد سعيدى » آورده‌ايم و در اينجا به تناسب موضوع كتاب ، فقط بخشى از ترجمهء رسالهء ابوالكلام را پس از تصحيح و ويرايش ، نقل كرديم .